Asbest verwijderen in Groesbeek

Een dorp dat na de oorlog opnieuw begon

Bij Operation Market Garden landde een Amerikaanse luchtlandingsdivisie bij het dorp om de hoogten te bezetten. Groesbeek werd bijna helemaal verwoest en de inwoners werden geëvacueerd. Er is weinig bebouwing van voor de oorlog overgebleven, en in het zuidoosten van de gemeente domineert bebouwing uit de wederopbouw. Ook de boerderijen zijn voor het grootste deel na de oorlog herbouwd of nieuw gebouwd.

Voor asbest betekent dat iets heel concreets. Herbouw gebeurde in de jaren vijftig en zestig, en daarna volgde nog veel woningbouw in de jaren zeventig en tachtig. Zo kom je op ruim 1.180 asbestverdachte daken, bij elkaar ruim 100.000 vierkante meter. Ongeveer 1.020 daken liggen op een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ruim 150, waarmee het dorp in de vergelijking met 333 plaatsen in de categorie veel valt.

Breedeweg en De Horst: opnieuw opgebouwde linten

De buurt Breedeweg heeft de meeste verdachte daken van het dorp: 248 bij ruim 900 woningen, waarvan bijna driekwart van voor het verbod en ruim vier op de tien uit de jaren zestig en zeventig. Breedeweg en De Horst waren wegdorpen met lintbebouwing die in de oorlog geheel werden verwoest. Begin jaren vijftig kwamen er nieuwe kerken, en de rest werd herbouwd.

In het buitengebied rond De Horst liggen 100 verdachte daken bij maar ongeveer 160 woningen, en ook in het buitengebied rond Breedeweg zijn er 70 bij ruim 180 woningen. Dat zijn aantallen die wijzen op veel bijgebouwen per erf: schuren, stallen en opslagruimtes. Op zulke erven vallen agrarische bedrijfsgebouwen niet onder de regeling voor particulieren, dus voor een deel van die daken is een gecertificeerd bedrijf nodig.

Boerderijen en het buitengebied

De boerderijen van voor de oorlog zijn van het hallehuistype, bescheiden van afmeting en meestal gepleisterd. Op zulke erven kunnen golfplaten liggen op stal, schuur of werktuigenberging. Wie zo'n erf bewoont, valt onder de regels voor particulieren zolang het gebouw bij de woning hoort en het dak niet groter is dan 35 m². Is het een agrarisch bedrijfsgebouw, dan doet een gecertificeerd bedrijf het werk.

Ongeveer de helft van de woonplaats is landbouwgrond. Laat op een erf met meerdere gebouwen alles in één keer beoordelen. In oude stallen kan asbest ook in tussenschotten, ventilatiekokers en plafondplaten zitten, niet alleen op het dak. Een saneerder die toch al op locatie is, kan alles achter elkaar aanpakken. Dat is ook een reden om vooraf met de buren van naastgelegen erven te overleggen, want in het buitengebied liggen de bijgebouwen vaak dicht bij elkaar.

Stekkenberg, de Drul en Nijerf

Stekkenberg heeft 200 verdachte daken bij ruim 1.100 woningen. De grootste groep panden komt uit de jaren vijftig en zestig, tussenwoningen komen het meest voor en het huur- en koopaandeel is ongeveer gelijk. Langs de Stekkenbergweg is ook na het begin van de vorige eeuw lineair gebouwd.

De Drul-Oost is een buurt uit de jaren zeventig waar bijna alle woningen van voor het verbod zijn en ruim acht op de tien uit de jaren zestig en zeventig komt, het meest asbestrijke tijdvak. Er liggen 79 verdachte daken bij ruim 870 woningen, vooral tussenwoningen. Daarnaast zijn er kleinere groepen in De Drul-West, waar appartementen het meest voorkomen. Nijerf is uit de jaren tachtig en heeft 81 verdachte daken bij ruim 860 woningen. Die komen uit de late jaren van asbestgebruik, toen het materiaal nog wel in vensterbanken, rookkanalen en platen onder de dakrand werd gebruikt, maar minder dan daarvoor.

Het centrum: appartementen en huur

In Centrum-Noord, een buurt uit de jaren zeventig, is meer dan de helft van de woningen huur, en appartementen zijn er het meest voorkomende type. Centrum-Zuid heeft vooral panden uit de wederopbouw en ook daar zijn appartementen het meest voorkomende type, met ongeveer evenveel koop als huur. Samen tellen de twee buurten 232 verdachte daken.

In een flat of appartementencomplex zijn leidingkokers, plafondplaten en daken gemeenschappelijk. Asbest daar is een zaak van de verhuurder of de vereniging van eigenaren. Als bewoner meld je een vermoeden, en als eigenaar vraag je de vereniging om een inventarisatie voordat een verbouwing van keuken of badkamer begint. Het dorp heeft ongeveer vier op de tien huurwoningen, dus de kans is groot dat je als huurder in dezelfde positie zit als de buren.

Schuren en bergingen bij de rijtjeshuizen

Naast de daken met een adres staan er ruim 3.500 bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres en bijna 130 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Het zijn de schuurtjes, bergingen en overkappingen bij de woning, en bij een verbouwing raak je ze makkelijk kwijt uit het zicht.

Eigenaars mogen maximaal 35 m² hechtgebonden asbest zelf weghalen, uit de woning of een bijgebouw op eigen grond, als de platen geschroefd zijn en geen scheuren hebben. De sloopmelding doe je uiterlijk een week van tevoren in het Omgevingsloket, de startmelding twee dagen vooraf en de eindmelding de eerste werkdag na afloop. Bij verweerd, gebroken of vastgelijmd materiaal geldt die ruimte niet. Weet je niet zeker wat er op het dak ligt, laat dan een monster onderzoeken, want platen zonder asbest zien er hetzelfde uit.

Een dorp tussen heuvels en bos

Lang was het een landbouwdorp, na de oorlog werd het een forensenwoonplaats met Nijmegen op korte afstand. Voor de huizen betekent dat een brede mix: boerderijen, woningen uit de wederopbouw en latere uitbreidingen, elk met een eigen verbouwingsgeschiedenis. Vraag bij een koop of verbouwing altijd na wat er in de loop der tijd is aangebouwd.

Het dorp ligt in een vallei tussen heuvels en bos, met Dekkerswald als bosstrook van ongeveer drie kilometer breed tussen Groesbeek en Nijmegen. In de omgeving is daardoor weinig vlak, open terrein, en bij verbouwingen op een erf op de helling is de bereikbaarheid van het dak vaak de eerste vraag.

De Cenakelkerk met pastorie, kloosters en poortgebouwen is gebouwd in een bijzondere oriëntaliserende stijl, en er staan een paar rijksmonumenten in het dorp. Voor erfgoed bestaat een eigen subsidieregeling van de gemeente. Die gaat over instandhouding van het gebouw, niet over asbest. Bij een monument stem je een sanering af met de gemeente, vooral als het dak daarna anders wordt gedekt.

Bedrijven, scholen en zorg

In de woonplaats staan ruim 200 utiliteitspanden van vóór het verbod: 57 bedrijfshallen en werkplaatsen, 31 kantoorpanden, 12 zorggebouwen, 11 sportgebouwen en 10 scholen. De ruimte voor particulieren geldt hier niet. Wie zo'n pand sloopt of verbouwt, laat in de regel eerst een inventarisatie maken en schakelt voor de sanering een gecertificeerd bedrijf in. Bij een school of zorggebouw draait het om planning: werk liefst in een vakantie of weekend, en gebruik de ruimte pas weer na vrijgave.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Gelderland had de afgelopen vijf jaar ongeveer vijfentwintig keer code oranje of rood. In de omgeving staat een record van bijna 140 kilometer per uur. Liggen er losgeraakte of gebroken platen, dan blijf je ervanaf: mensen en dieren op afstand, het materiaal nat houden en de verzekeraar bellen. Opruimen is aan een gecertificeerd bedrijf.

Zonnepanelen hebben ruim vier op de tien woningen, maar bevestigen op asbestplaten kan pas na sanering, omdat er gaten in moeten. Voor isolatie heeft de gemeente een subsidieverordening voor doe-het-zelf isoleren en een lening voor energiebesparende en levensloopbestendige maatregelen. Laat bij zolderisolatie eerst het dakbeschot controleren. Toezicht op asbestwerk is een taak van de Omgevingsdienst Regio Nijmegen; breken er ergens platen of verdwijnt asbest in het gewone afval, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Rekenvoorbeeld: een berging van zes bij drie meter

Een berging van zes meter bij drie heeft een dak van 18 m². Zonder rapport vallen onderzoek en verwijdering volgens de richtprijzen tussen € 2.200 en € 2.800. Met 18 m² blijf je ruim onder de 35 m² waarbinnen een particulier het onder voorwaarden zelf mag doen. Met eigen maten in de rekentool zie je meteen een eerste indicatie.