Asbest verwijderen in Aalten

Een plaats met opvallend veel asbestdaken

In de plaats liggen ruim 1.300 daken waarop asbest kan zitten. Per duizend woningen zijn dat er bijna 170, en in de vergelijking met de 333 grootste plaatsen valt Aalten daarmee in de categorie veel. Ruim 970 van die daken liggen op een schuur of garage bij een woning. Samen beslaan ze zo'n 267.000 m².

Ruim drie kwart van de woningen is gebouwd voordat asbest werd verboden, en ongeveer drie op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. Toch is niet de woning zelf het grootste probleem. De cijfers wijzen vooral naar de gebouwen eromheen: schuren, stallen, bergingen. Ruim acht op de tien van het oppervlak van de woonplaats is landbouwgrond, dus een groot deel van het gebied bestaat uit erven en percelen.

Lintelo, IJzerlo, Haart en de andere buurtschappen

De meeste verdachte daken liggen niet in het dorp maar in de buurtschappen eromheen. Het gaat om de verspreide huizen bij Lintelo (156 daken bij 249 woningen), IJzerlo (120 bij 182), Haart (105 bij 199), Dale (83 bij 241), Heurne (81 bij 139) en Barlo (75 bij 167). Ten westen van Aalten liggen nog eens 65 verdachte daken bij 94 woningen, en rond Bredevoort 41 bij 78.

Per woning is dat veel meer dan in het dorp: bij Heurne gaat het om 81 daken bij 139 woningen. Een erf bestaat daar vaak uit een woning met een schuur, een stal en soms nog een losse berging. Het gaat dus vooral om bijgebouwen en niet om woonhuizen.

Bredevoort is een voormalig vestingstadje met smalle straten en gesloten straatwanden, zoals de Koppelstraat, de Officierstraat en de Vismarkt, met vakwerkhuizen en delen van wallen en grachten. Het hoort al lang bij de gemeente en zit als aparte wijk in de cijfers: de grootste groep panden komt er uit de jaren zeventig, en driekwart van de woningen is koop. Voor wie in zo'n compacte oude kern een bijgebouw wil laten saneren, is de bereikbaarheid van het erf de eerste vraag. Een container of steiger past er niet overal, en een saneerder kijkt daarom liever vooraf mee.

Boerderijen, hallehuizen en stallen

In de gemeente staan zeer veel boerderijen met langsdelen en korfboog-deeldeuren. Rechthoekige hallehuizen vormen de grootste groep, met zadeldaken en houten topgevels. Barlo, IJzerlo en Lintelo zijn in wezen clusters van boerderijen met beperkte uitbreiding.

Bij zo'n boerderij zit asbestcement eerder in een latere schuur, een werktuigenberging of een aangebouwde stal dan in het woongedeelte. Bij agrarische bedrijfsgebouwen mag een particulier niets zelf doen. Zelfs bij een klein dak komt er na de inventarisatie een gecertificeerd bedrijf aan te pas. Hoort een gebouw bij je woning in plaats van bij een bedrijf, dan gelden de regels voor particulieren wel. Dat onderscheid kan lastig zijn als de boerderij niet meer in gebruik is als bedrijf. Vraag het na voordat je een prijs vraagt.

De kern van Aalten: West, Zuid, Noord en het centrum

De kern is verdeeld in zeven buurten. De buurt West heeft 156 verdachte daken bij ruim 900 woningen. Bijna elke woning is er van voor het verbod en zeven op de tien komt uit de jaren zestig en zeventig. Het zijn vooral tussenwoningen, driekwart is koop. Zuid 1 telt 132 verdachte daken bij ruim 1.000 woningen, met de jaren vijftig en zestig als grootste groep. Noord/Noordoost heeft er 103 bij bijna 1.300, vooral twee-onder-een-kapwoningen, en het centrum 67 bij ruim 1.350.

In het centrum zijn appartementen het meest voorkomende woningtype en is iets meer dan de helft huur. De buurt Oost komt vooral uit de jaren zeventig, met tussenwoningen, en driekwart is koop. Zuid 2 komt vooral uit de jaren tachtig en 't Kobus uit de jaren nul, dus uit de tijd dat asbest minder of niet meer werd gebruikt.

Het dorp zelf is een aangewezen beschermd dorpsgezicht, een klein gebied van bijna anderhalve hectare. Er staan 28 rijksmonumenten en 77 gemeentelijke monumenten, onder meer een kerk met een romaanse toren uit de twaalfde eeuw. Asbest verwijderen uit een monument mag gewoon, maar wat er daarna terugkomt op dak of gevel kan een vergunning vragen.

Schuren, bergingen en garageboxen

Behalve de ruim 970 verdachte daken op schuren en garages bij woningen zijn er bijna 3.900 bijgebouwen zonder eigen adres van voor het verbod, ongeveer één op elke twee woningen. Daarnaast staan er 131 garageboxen en bergingen met een eigen adres.

Voor zo'n dak geldt als je eigenaar bent: hooguit 35 m² geschroefde platen die heel zijn mag je zelf weghalen, met een sloopmelding uiterlijk een week vooraf en een startmelding twee dagen voor de start. Die 35 m² geldt als totaal, dus de ene helft zelf doen en de andere laten saneren is uitgesloten. Bij een gemiddelde schuur op het platteland is die grens snel bereikt. Gebroken of verweerde platen en vastgelijmd materiaal laat je door een gecertificeerd bedrijf doen.

Huur en corporatie

Ongeveer een kwart van de woningen is huur, en zo'n zesde is van een woningcorporatie. Bevat een huurwoning asbest, dan laat de verhuurder het onderzoeken en verwijderen. Een gebroken plaat of vensterbank geef je door, zonder er zelf iets mee te doen. In het centrum is meer dan de helft van de woningen huur, vaak in meergezinsgebouwen. Daar beslist de verhuurder of de vereniging van eigenaren mee over gemeenschappelijke delen.

Het textielverleden en bedrijfspanden

De eerste textielfabriek van het dorp is in de negentiende eeuw opgericht, en later volgden een stoomweverij, een kammerfabriek, een pijpenfabriek en hoornbewerking. Het naburige Dinxperlo had een tapijtfabriek en tientallen klompenmakerijen. In het begin van de twintigste eeuw ontstonden arbeiderswoningen langs de Damstraat en de Oosterkerkstraat en ten zuiden van de Bredevoortsestraatweg.

Tegenwoordig staan er 364 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 111 bedrijfshallen en werkplaatsen, 33 kantoren, 14 scholen en 9 zorggebouwen. Voor deze panden geldt de regeling voor particulieren niet: een inventarisatie komt eerst, en de sanering is werk voor een gecertificeerd bedrijf. Weet je wat waar zit, dan loopt een kleine reparatie niet uit op een vervuilde ruimte.

Storm, zonnepanelen en isolatie

Gelderland telde in vijf jaar tijd vijfentwintig keer code oranje of rood. Bij het meetstation Hupsel, zo'n zeventien kilometer verderop, is ooit een windstoot van bijna 120 kilometer per uur gemeten. Ligt er na een stormvlaag een plaat van de schuur op het erf, veeg of stofzuig hem dan niet op. Maak het materiaal nat, houd kinderen en dieren weg en bel de verzekeraar.

Op ruim vier op de tien woningen liggen zonnepanelen. Een schuur of stal met asbestplaten is daar niet voor geschikt, want de bevestiging vraagt om gaten in de platen. Het dak gaat dus eerst eraf.

Ruim drieduizend adressen hebben energielabel D of lager. Voor isolatie is er een regeling in de Achterhoek en de gemeente kent een duurzaamheidslening. Die gaan over energie en niet over het weghalen van asbest. Isoleer je een zolder van binnenuit en zie je vlakke platen tussen de balken, laat dan eerst een monster nemen.

Toezicht, milieustraat en een container op straat

De Omgevingsdienst Achterhoek ziet erop toe dat asbest volgens de regels wordt verwijderd. Een container of steiger op openbare grond vraagt om een ontheffing of vergunning via het Omgevingsloket. De kosten hangen af van hoe lang het object blijft staan. Het saneringsbedrijf vraagt dat meestal zelf aan, al gaat het om jouw adres.

Rekenvoorbeeld: een schuur van acht bij tien meter

Een schuur van acht bij tien meter heeft een dak van 80 m². Boven de 50 m² rekent de richtprijs met een bedrag per vierkante meter. Ontbreekt een rapport, dan komt er een inventarisatie bij. Het kost dan samen vanaf € 2.700, en het kan oplopen tot € 4.700. Hoort het gebouw bij een bedrijf, dan moet in elk geval een gecertificeerd bedrijf het werk doen. Je eigen maten voer je in bij de rekentool.