Asbest verwijderen in Utrecht

Ruim honderdduizend woningen van voor het verbod

In de stad staan ruim 100.000 woningen die gebouwd zijn voordat asbest werd verboden, ongeveer twee derde van alle woningen. Bijna een derde van de woningen is zelfs van voor de oorlog. De meest voorkomende bouwperiode van voor het verbod is dan ook de oudste: het begin van de twintigste eeuw en eerder. Een kleiner deel, bijna twee op de tien woningen, komt uit de jaren zestig en zeventig, de periode waarin asbest het vaakst werd verwerkt.

Dat bepaalt waar je in een woning naar moet kijken. In vooroorlogse bouw zit asbest meestal niet in de oorspronkelijke constructie, maar in latere aanpassingen van voor het verbod. Denk aan isolatie rond oude cv-leidingen in de kelder, de kruipruimte of op zolder, asbestcement schoorsteen- of rookkanalen, brandwerende plaat rond de cv-ketel, vinylzeil of vinyltegels in keuken en toilet, en golfplaten op een schuur of garage.

De binnenstad en haar grachtenpanden

In de binnenstad komt de grootste groep panden uit de achttiende en de negentiende eeuw. Langs de Oudegracht liggen werven en werfkelders, een tweelaagse straatstructuur die ontstond toen de hoofdstroom van de Rijn zuidwaarts verschoof. Er staan ruim tienduizend appartementen en ongeveer zeven op de tien woningen is huur.

De stad telt ruim 1.500 rijksmonumenten en vijf beschermde stads- en dorpsgezichten, samen bijna 291 hectare. Asbest verwijderen uit zo'n pand mag, maar wat er daarna op dak of gevel terugkomt, kan vergunning vragen. Voor restauratie en energiemaatregelen aan monumenten bestaat een restauratiefonds. Stem een sanering in een beschermd gebied vooraf af met de gemeente.

Oudwijk, Wittevrouwen, Lombok en de Vogelenbuurt

Vanaf de jaren tachtig van de negentiende eeuw is de stad uitgebreid met Oudwijk, Wittevrouwen en de Vogelenbuurt in het oosten en Lombok in het westen. In Oudwijk en de Vogelenbuurt komt de grootste groep panden uit het begin van de twintigste eeuw, in Wittevrouwen uit de achttiende en negentiende eeuw. In Oudwijk en Wittevrouwen komen tussenwoningen het meest voor, in de Vogelenbuurt en Lombok-West appartementen.

In Oudwijk en Wittevrouwen zijn F en G de meest geregistreerde energielabels. Wie daar gaat isoleren en twijfelt aan een materiaal, laat eerst een monster nemen. Plan een eventuele sanering altijd vóór de isolatie, zodat het werk niet twee keer hoeft.

De buurt Julianapark en omgeving telt 110 verdachte daken, vrijwel allemaal bij woningen van voor het verbod. Oog in Al en Tuindorp zijn in de jaren twintig en dertig als middenstandswijk gebouwd. In Tuindorp en Van Lieflandlaan-West liggen 76 verdachte daken bij ruim 2.400 woningen, vooral tussenwoningen en ongeveer zeven op de tien koop. In Oog in Al is bijna negen op de tien koop.

Wederopbouw: Kanaleneiland, Hoograven, Overvecht en Tuindorp-Oost

Na de oorlog ontstonden Overvecht, Kanaleneiland, Hoograven en Lunetten. Tolsteeg-Hoograven is in het midden van de jaren vijftig gebouwd met de zogenoemde stempel. Kanaleneiland volgde begin jaren zestig, als eerste wijk die de gemeente helemaal zelf ontwierp, met systeembouw. Overvecht is in de jaren zestig gebouwd met middelhoogbouw van drie en vier lagen rond binnenhoven, en Tuindorp-Oost kreeg vanaf het begin van de jaren zestig hoogbouw in een ruime groene omgeving. De woningtypen uit die tijd zijn portiekflats en galerijflats, duplexwoningen, strokenbouw en keuzeplanwoningen, van baksteen en beton.

In Overvecht staan ruim 13.900 appartementen en is ongeveer acht op de tien woningen huur. De wijk bestond vooral uit grote complexen sociale huurwoningen; eengezinswoningen waren zeldzaam. In Kanaleneiland-Noord is ruim acht op de tien woningen huur. In de hele stad liggen ruim 31.000 woningen in een flat uit de jaren vijftig tot halverwege de jaren tachtig. Bij zulke blokken komen eigenaar, corporatie en VvE samen, en een inventarisatie van het gebouw is vaak het beste startpunt.

Hoograven is na de oorlog uitgebreid. In Oud Hoograven-Noord komt de grootste groep panden uit de periode van halverwege de jaren twintig tot de jaren veertig, met tussenwoningen als meest voorkomend type en voor ongeveer acht op de tien koop. Er liggen 88 verdachte daken bij ruim 1.100 woningen, en geen enkele woning komt uit de jaren zestig of zeventig.

De buurt Zambesidreef en omgeving heeft 83 verdachte daken, waarbij ruim acht op de tien woningen uit de jaren zestig en zeventig komt. In Taag- en Rubicondreef zijn dat er 56, met een vergelijkbaar aandeel. In Tigrisdreef en omgeving is vrijwel elke woning van voor het verbod.

Zuilen, Ondiep en het asbestverleden bij Werkspoor

Asbest is in de stad meer dan een bouwmateriaal. Begin jaren vijftig werd bij Werkspoor in Zuilen asbest gespoten in spoorwegrijtuigen. Stofmetingen van TNO leverden volgens de Arbeidsinspectie ontstellende cijfers op, en onderzoek onder de asbestspuiters wees op ernstige blootstelling. Meer over wat dat voor de gezondheid betekent staat bij hoe schadelijk asbest is.

In Zuilen-Noord liggen 68 verdachte daken en in Ondiep 58. In Zuilen-Noord is iets meer dan de helft van de woningen van voor het verbod.

Schuren, bergingen en garageboxen

In de woonplaats liggen bijna 1.950 daken waarop asbest kan zitten, samen goed voor ruim 126.000 m². Ruim 1.600 daarvan zijn van een schuur of garage bij een woning. Per duizend woningen zijn dat er ongeveer 13, wat in de vergelijking met 333 plaatsen onder de categorie weinig valt. De meeste liggen in Geuzenwijk met 150 daken, daarna volgen Julianapark met 110 en Oud Hoograven-Noord met 88.

Daarnaast staan er ruim 25.000 bijgebouwen van voor het verbod zonder eigen adres, plus ruim 3.200 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Een rij boxen heeft vaak een doorlopend dak met verschillende eigenaren. Haal je één box uit het dak, dan komen ook de platen van de buren in beweging. Achterhaal eerst wie eigenaar van het dak is. Rijnenburg heeft 55 verdachte daken bij maar 84 woningen, en ruim een vijfde van de woonplaats is landbouwgrond.

Voor een schuur of berging bij je woning geldt dat je hooguit 35 m² hechtgebonden asbest zelf mag verwijderen, met melding vooraf. Betaalde hulp is niet toegestaan. Hoe een inventarisatie in zijn werk gaat, staat bij asbestinventarisatie.

Leidsche Rijn, kantoren en hallen

In het westen is rond de eeuwwisseling Leidsche Rijn ontwikkeld, destijds de grootste Vinexlocatie van het land. De eerste woningen werden in de jaren negentig opgeleverd, het project voorzag in ongeveer 30.000 huizen. De grootste groep panden komt uit het eerste decennium van deze eeuw. Ruim drie op de tien woningen in de stad is gebouwd vanaf het begin van deze eeuw. De oudste delen van Leidsche Rijn zijn Veldhuizen en Langerak, de grootste sublocatie is Vleuterweide.

Buiten de woningen staan ruim 4.000 utiliteitspanden van voor het verbod. Het gaat onder meer om ruim 2.800 bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim 900 kantoorpanden, 240 schoolgebouwen, 122 zorggebouwen en 109 sportgebouwen. Zelf verwijderen mag bij zulke panden niet. Wie zo'n pand sloopt of verbouwt, laat in de regel eerst inventariseren; daarna saneert een gecertificeerd bedrijf.

Storm, zonnepanelen en subsidie

Voor de provincie gold de afgelopen vijf jaar zestien keer een weerwaarschuwing code oranje of rood. Bij het meetstation De Bilt, bijna zes kilometer van de stad, is ooit een windstoot van ruim 133 kilometer per uur gemeten. Gebroken golfplaten raak je niet aan: houd kinderen en dieren op afstand, maak het materiaal voorzichtig nat en bel je verzekeraar.

Ruim twee op de tien woningen hebben zonnepanelen. Op een asbestdak kan dat niet, want voor de bevestiging moet in de platen worden geboord. Haal het dak dus eerst weg. De gemeente kent een regeling voor het isoleren van woningen, en de provincie een cofinanciering voor koopwoningen. Ze hebben met isolatie te maken, niet met asbest.

Toezicht en container op straat

Het toezicht ligt bij de RUD Utrecht. Puin brengen naar het afvalscheidingsstation is gratis; voor asbest vraag je de voorwaarden vooraf na bij de gemeente. Platen breken of asbest in de gewone afvalbak gooien meld je bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Voor een container of steiger op de openbare weg is een vergunning nodig, een meldingsregeling noemt de gemeente niet. Een container moet altijd in een parkeervak staan. In betaald parkeergebied komen er parkeerkosten bij. Een saneringsbedrijf regelt de aanvraag meestal, maar het staat op jouw adres.

Rekenvoorbeeld: een berging van vier bij vijf meter

De berging van vier bij vijf meter heeft een dakvlak van 20 m². Zonder bestaand rapport hoort daar een inventarisatie bij. Samen is dat volgens de richtprijzen vanaf € 2.200, met een bovengrens van € 2.800. Ook voor andere maten werkt de rekentool.