Asbest verwijderen in Den Helder

Een stad die na de oorlog opnieuw werd opgebouwd

Den Helder was de meest gebombardeerde plaats van Nederland. Kort na het begin van de oorlog werd besloten de stad te evacueren. Later liet de bezetter de buurt Oud Den Helder volledig afbreken voor de Atlantikwall, samen met de bebouwing aan de noordzijde van het Helders Kanaal. Na de oorlog is die buurt grotendeels op traditionele wijze herbouwd, met buurtwinkels, en gaf de gemeenteraad toestemming voor de eerste hoogbouw: portiekflats van drie hoog aan de Willem Barentszstraat.

Wederopbouwarchitect Wieger Bruin paste de wijkgedachte toe: alle voorzieningen in de buurt zelf, onder het credo licht, lucht en ruimte. Er kwamen duplexwoningen met een boven- en een benedenwoning, hoogbouw langs doorgaande wegen en prefabonderdelen van het Engelse Airey-systeem van beton, die ter plaatse werden gemonteerd.

De wederopbouw is de meest voorkomende bouwperiode van vóór het verbod. Bijna negen van de tien woningen is ouder dan het asbestverbod. In de woonplaats staan ruim vijfduizend woningen uit de tijd van voor de oorlog, ruim zesduizend uit de wederopbouw en ruim vierduizend vijfhonderd uit de periode van het midden van de jaren zestig tot het midden van de jaren zeventig. Asbest werd na de oorlog veel gebruikt: golfplaten op schuren en garages, schoorstenen en buizen van asbestcement, gevelbeplating, dakbeschot en vensterbanken, isolatie rond cv-leidingen en, vanaf de jaren zestig, vinylzeil en harde vinyltegels in keuken en toilet. Lees meer over het materiaal bij asbestcement.

Buurten met de meeste verdachte daken

In de woonplaats liggen ruim 2.500 daken waarop asbest kan zitten, bijna honderdtwintig per duizend woningen. In de vergelijking met 333 plaatsen valt de stad in de categorie veel. Samen beslaan de verdachte daken ruim 96.000 m². Ruim 2.000 daken zitten op een schuur of garage bij een woning.

De Vogelbuurt heeft er het meest: 384, bij bijna negenhonderd woningen, en elke woning daar is van vóór het verbod. Daarna volgt de Schepenbuurt met 236 bij ruim achthonderd woningen, waarvan ruim acht op de tien uit de jaren zestig en zeventig komt. Oud Den Helder telt er 190 en de Visbuurt 177. In de Landmetersbuurt liggen er 164 bij maar 461 woningen, bijna allemaal uit de jaren zestig en zeventig. De Van Galenbuurt heeft er 163, Oostsloot 154 en Tuindorp-West 149.

Guldemond telt 146 verdachte daken bij 335 woningen, de Grote Rivierenbuurt 127, Tuindorp-Oost 114 bij ruim vierhonderd woningen en de Geleerdenbuurt honderd. Zoveel verdachte daken in één buurt maken een gezamenlijke aanpak met de buren de moeite waard. Gezamenlijk een prijs vragen drukt de vaste kosten van melding, opbouw en afvoer.

Van arbeiderswoningen tot middenstandsbuurten

Tussen het midden van de negentiende eeuw en het begin van de vorige eeuw ontstonden goedkope particuliere buurten met rijen vrijwel identieke arbeiderswoningen van één bouwlaag onder kap. In de Visbuurt woonden arbeiders uit de visverwerking. Rond het station ontwikkelden zich Oostsloot en het centrum, en ten westen van het station kwam eind negentiende eeuw de Van Galenbuurt. Daarna volgden woningwetcomplexen, waarvan één gedeeltelijk in de trant van de Amsterdamse School.

In de jaren twintig en dertig kwamen de planmatige middenstandsbuurten: de Indische Buurt, de Geleerdenbuurt, het Tuindorp en de Vogelbuurt, met voortuinen, winkelpanden op de hoeken en beplante pleinen. De grootste groep panden komt daar uit de jaren twintig tot veertig, en tussenwoningen komen het meest voor. In de Van Galenbuurt en Oostsloot is de grootste groep van het begin van de vorige eeuw, met ongeveer zeven op de tien woningen in koop.

Ook buurten van vóór de wederopbouw zijn niet vanzelf schoon: de Vogelbuurt heeft 384 verdachte daken, Tuindorp-West 149 en de Geleerdenbuurt honderd. Een inventarisatie van het huis en de bijgebouwen geeft duidelijkheid, zoals beschreven bij asbestinventarisatie.

Schuren, garageboxen en bergingen

Naast de schuren bij woningen zijn er bijna tienduizend bijgebouwen van vóór het verbod zonder eigen adres, en bijna tweeduizend garageboxen en bergingen met een eigen adres. Liggen boxen in een rij met één doorlopend dak, dan hebben ze soms meerdere eigenaren.

Eigenaren mogen zelf tot 35 m² hechtgebonden asbest uit woning of bijgebouw op eigen erf weghalen, na een melding in het Omgevingsloket. De platen moeten geschroefd en onbeschadigd zijn. De 35 m² geldt voor het geheel, dus half zelf doen en half uitbesteden is niet toegestaan. Verweerd, gebroken of vastgelijmd materiaal moet door een gecertificeerd bedrijf worden verwijderd. Hoe zelf werken veilig verloopt, lees je bij zelf asbest verwijderen.

Een rij boxen met één dak vraagt overleg. Eén box laten saneren terwijl de rest blijft liggen gaat moeizaam, omdat de platen elkaar overlappen en die van de buurman kunnen breken bij het losschroeven. Zoek uit wie het dak beheert en vraag één prijs voor de hele rij.

Huur, corporaties en flats

Ruim de helft van de woningen in de woonplaats is huur, en ruim vier op de tien is van een corporatie. In de Golfstroombuurt in Nieuw Den Helder, die in de jaren vijftig ontstond, is ruim acht op de tien huur, en appartementen komen er het meest voor. In de Walvisvaarderbuurt, in De Schooten uit de jaren zestig, is bijna negen op de tien huur. In de wijk Nieuw Den Helder-Oost is ongeveer twee derde huur, in De Schooten ongeveer zes op de tien.

Bij asbest in een huurwoning ligt de plicht tot onderzoek en verwijdering bij de verhuurder. Een gebroken vensterbank of kapotte bergingsplaat meld je bij de verhuurder; je raakt het zelf niet aan. Wil je als huurder iets laten verbouwen, informeer dan eerst naar asbest.

Bijna een op de vijf woningen staat in een flat uit de periode van de wederopbouw tot halverwege de jaren tachtig, bijna vierduizend woningen. Zit het asbest in een gemeenschappelijk deel zoals een leidingschacht of bergingen in de kelder, dan beslist de vereniging van eigenaren of de verhuurder mee. Check voor je verbouwt of het gebouw al een inventarisatie heeft.

De marine, bedrijven en zorg

Willemsoord is de grootste marinebasis met werf van Nederland en een rijksmonument. In de stad staan ruim duizend utiliteitspanden van vóór het verbod. Daarvan zijn bijna vijfhonderd bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim honderdvijftig kantoren, zevenendertig scholen, eenendertig zorggebouwen en vijfentwintig sportgebouwen.

Voor deze panden bestaat geen particulierenregeling. Een inventarisatie is in de regel verplicht vóór sloop of verbouwing, en een gecertificeerd bedrijf doet het werk, ook als het om een paar platen gaat. Zo'n bedrijf werkt volgens vaste stappen, die staan beschreven bij asbestsanering. Monteurs, schilders en onderhoudsmensen mogen bovendien niet zonder meer boren of zagen in materiaal dat asbest kan bevatten.

Monumenten en de Stelling

De stad telt veertig rijksmonumenten en negenenvijftig gemeentelijke monumenten, en de Stelling is een beschermd gezicht van ruim 400 hectare, met forten als Erfprins, Dirksz. Admiraal en Kijkduin. Het postkantoor is gebouwd volgens het wederopbouwplan, en het NS-station heeft grote monumentale waarde.

Een beschermde status staat een sanering niet in de weg. Over de nieuwe dakbedekking of gevelafwerking maak je afspraken met de gemeente. Doe dat vóór de sanering. Voor gevel- en dakverbetering aan de Marsdiepstraat bestaat een gemeentelijke subsidieverordening, en voor gemeentelijke monumenten een tijdelijke instandhoudingsregeling. Die gaan over het gebouw, niet over het weghalen van asbest.

Kust, storm en zonnepanelen

De kust ligt op minder dan twee kilometer. Vierentwintig keer binnen vijf jaar viel er voor de provincie Noord-Holland code oranje of rood. Gebroken platen vegen of stofzuigen is uit den boze. Houd kinderen en dieren uit de buurt, maak de stukken licht nat en bel je verzekeraar. Opruimen doet een gecertificeerd bedrijf.

Ruim een derde van de Helderse woningen is al uitgerust met zonnepanelen. Een asbestdak kan geen panelen dragen, omdat de bevestiging gaten in de platen vraagt. Laat dus eerst het dak vervangen. Lees meer bij asbest eraf, zonnepanelen erop. Wie een zolder van binnenuit isoleert, laat eerst het dakbeschot controleren.

Toezicht, milieustraat en container

Bij het verwijderen van asbest houdt de Omgevingsdienst Noord-Holland Noord toezicht. Breekt iemand golfplaten of gaat asbest in een gewone container, meld het dan bij de gemeente of de omgevingsdienst.

Of de milieustraat asbest aanneemt, is niet vastgesteld, dus vraag dat vooraf na bij de gemeente. Bouw- en sloopafval wordt tegen betaling aangenomen, alleen met pin, en op zaterdag niet. Staat een container of steiger op de openbare weg, vraag dan bij de gemeente na of een melding of vergunning nodig is.

Rekenvoorbeeld: een rij van vijf garageboxen

Een rij van vijf garageboxen van elk drie bij vijf meter heeft samen een dak van 75 m². Dat is ruim boven de 35 m² waaronder een particulier zelf aan de slag mag. Boven de 50 m² schakelt de rekentool over op een prijs per vierkante meter. Met een inventarisatie erbij kost het volgens de richtprijzen samen vanaf € 2.550 en maximaal € 4.450. Verdeeld over vijf eigenaren valt dat per box lager uit. Met jouw maten rekent de rekentool een eigen richtprijs uit.