Asbest verwijderen in Amsterdam

Asbest in Amsterdam: een stad van etagewoningen

Verreweg de meeste woningen zijn hier meergezinswoningen: 88 procent van een voorraad van bijna 490.000 woningen. Dat verandert de vraag wie er over een asbestklus beslist. Een eigenaar van een vrijstaand huis kiest zelf, maar in een etagegebouw hangt veel af van een verhuurder, een corporatie of een vereniging van eigenaren. Wat je in je eigen woning ziet, hoeft dus niet jouw beslissing te zijn, en wat in de kelder, de zolder of een schacht zit, is meestal van het hele gebouw.

Bij een corporatie hoort bijna vier op de tien woningen. Meld je als huurder een vermoeden, dan ligt het onderzoek bij de verhuurder. Als koper in een complex begint het bij de beheerder of het bestuur van de VvE: zij weten of er een inventarisatie van het gebouw bestaat en wie er toestemming voor een sanering moet geven.

Huizen van voor de oorlog

De stad heeft een eigen asbestverleden. De eerste Nederlandse fabriek van asbestcementplaten stond aan de Cruquiusweg, het enige bedrijf met een licentie om asbest te spuiten had zijn belangrijkste fabriek aan de Grasweg in Noord, en op de scheepswerven werd het op grote schaal gespoten. Voor jouw woning zegt dat weinig. Alleen een monster uit een laboratorium geeft zekerheid.

Bijna vier op de tien woningen is van voor de oorlog, ruim 190.000 in totaal. Asbest werd vooral na de oorlog toegepast, dus in de Jordaan, de Oude Pijp en de grachtengordel zit het meestal in latere aanpassingen: isolatie rond oude cv-leidingen in kelder, kruipruimte of zolder, rookkanalen van asbestcement, een brandwerende plaat om de ketel, vinylzeil of vinyltegels in keuken en toilet. De Jordaan verkeerde bovendien in de jaren zeventig in zeer slechte staat en is daarna op veel plekken hersteld. Of daar asbesthoudend materiaal bij is gebruikt, verschilt per woning en hangt af van wat er in welke verbouwing is aangebracht.

In de Oude Pijp staan lange straten met meestal vier verdiepingen, in de negentiende eeuw snel en goedkoop gebouwd. Bijna drie kwart van de woningen is er huur. Wie hier een keuken of badkamer verbouwt, vraagt zich dus eerst af wat er bij eerdere renovaties is achtergebleven.

Flats uit de wederopbouw en de Bijlmer

Uit de periode tussen de oorlog en het midden van de jaren zeventig staan nog bijna 77.000 woningen. Ruim 95.000 woningen zitten in een flat uit de periode van begin jaren vijftig tot halverwege de jaren tachtig, ongeveer een op de vijf. Dat zijn de jaren waarin asbest veel werd toegepast, onder meer als gevelbeplating, vensterbank, rookkanaal en harde vinyltegel.

De Westelijke Tuinsteden zijn vooral in de jaren vijftig en zestig gebouwd. In Geuzenveld, een van de oudste, is bijna driekwart van de woningen huur. De Bijlmermeer is in de jaren zestig ontworpen als één project, met bijna identieke hoogbouw in een zeshoekig patroon en galerijen tussen flats en garages. In de afgelopen jaren zijn veel van die flats gerenoveerd of gesloopt, en daar is duurdere laagbouw voor in de plaats gekomen. Bij zulke ingrepen hoort in de regel eerst een inventarisatie, en wie in een gerenoveerd blok woont, kan bij de beheerder navragen wat er toen is vastgelegd.

Schuurtjes, bergingen en garageboxen

Naast de woningen staan er bijna 39.000 bijgebouwen van voor het verbod die geen eigen adres hebben, en nog eens ruim 6.500 garageboxen en bergingen die er wel een hebben. Op ruim 3.800 daken liggen platen die asbest kunnen bevatten, en bijna 2.800 daarvan zijn een schuur of garage bij een woning. Per woning is dat in Amsterdam vergeleken met andere plaatsen weinig, maar in absolute getallen blijft het veel.

De meeste verdachte daken liggen in Tuindorp Oostzaan-Oost: 349 daken, in een buurt waar alle woningen van voor het verbod zijn. Het oude, lage deel van dit tuindorp is vooral in de jaren twintig gebouwd, met eengezinswoningen in de meerderheid en twee derde huur. Eengezinswoningen hebben vaak een berging of schuur achter het huis. Ook de Van der Pekbuurt (149 daken), Terrasdorp (112) en de Blauwe Zand (99) staan hoog op de lijst.

Zo'n dak is meestal klein. Is het geschroefd, heel en in totaal niet groter dan 35 m², dan mag je als eigenaar het werk zelf doen met een melding vooraf. Huur je de woning, dan hoort het dak bij de verhuurder en blijf je eraf.

Kantoren, scholen en bedrijfshallen

Er staan ruim 16.000 utiliteitspanden van voor het verbod. Daaronder vallen ruim 3.600 bedrijfshallen en werkplaatsen, bijna 3.200 kantoren, ruim 450 scholen, bijna 300 zorggebouwen en ruim 300 sportgebouwen. De vrijstelling voor particulieren is op deze panden niet van toepassing. Eerst komt een inventarisatie, daarna volgt de sanering door een gecertificeerd bedrijf, hoe klein het stuk ook is.

Voor eigenaren en huurders van zakelijke ruimte speelt er nog iets. Wie in een bedrijfspand boort of zaagt, moet eerst weten of daar asbest zit, en voor monteurs en onderhoudsmedewerkers gelden aparte regels. Bij een verhuizing, een verkoop of een grotere aanpassing wordt vaak naar een rapport gevraagd. Ligt dat overzicht vooraf klaar, dan hoeft een reparatie niet halverwege te worden stilgelegd.

Monumenten en beschermd stadsgezicht

De stad telt bijna 7.500 rijksmonumenten, en langs de drie hoofdgrachten alleen al staan 1.550 monumentale panden. Zowel het gebied binnen de Singelgracht als Plan Zuid is rijksbeschermd stadsgezicht. In totaal zijn er zes beschermde gezichten, waaronder enkele dorpen in het noorden. Holysloot is zo'n dorp: daar staan 57 asbestverdachte daken bij 141 woningen.

In een monumentaal pand kies je liever een zo beperkt mogelijke ingreep, maar asbest dat bij werk vrijkomt, moet gewoon veilig worden verwijderd. Stem het saneringsplan vooraf af met de gemeente als er aan gevel, dak of binnenwerk iets verandert, zodat je niet halverwege hoort dat een vervolgstap een vergunning vraagt. Voor het restaureren van monumenten bestaan laagrentende leningen via het restauratiefonds van de gemeente.

Storm en gebroken platen

Noord-Holland zat de afgelopen vijf jaar vierentwintig keer op code oranje of rood. Op Schiphol, bijna tien kilometer van de stad, werd ooit een windstoot van ruim 148 kilometer per uur geregistreerd. Bij zulk weer kan de rand van een golfplatendak loskomen of breken, ook bij een garagebox of een berging op een binnenterrein.

Veeg of stofzuig gebroken plaatmateriaal niet op. Houd mensen en huisdieren weg, maak de stukken voorzichtig nat en bel je verzekeraar. Opruimen laat je over aan een gecertificeerd bedrijf. Ligt het in een gemeenschappelijke tuin of op een binnenplaats, laat het dan ook de beheerder weten.

Isoleren en zonnepanelen

In de Jordaan is G het label dat het vaakst voorkomt, en bij ruim 45 procent van de geregistreerde adressen is het label D tot en met G. Wie daar van binnenuit wil isoleren, kan tegen oud dakbeschot of platen rond leidingen aanlopen. Laat bij twijfel eerst een monster onderzoeken en saneer voordat het isolatiemateriaal erin gaat, dan hoeft niets twee keer.

Minder dan een op de tien woningen heeft zonnepanelen, en op asbestplaten kunnen ze niet worden vastgezet: daar zijn gaten voor nodig. Het regionale energieloket van de stad kan vertellen welke regelingen voor isolatie gelden. Voor het weghalen van asbest bestaat geen landelijke subsidie meer.

Toezicht, afvoer en container

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied houdt toezicht op het verwijderen van asbest en kan nagaan of een sanering loopt zoals aangekondigd. Breken er platen of belandt asbest in een gewone afvalcontainer, dan kun je de gemeente of de omgevingsdienst inlichten.

Afvoer is onderdeel van de offerte: een saneringsbedrijf brengt het materiaal naar een erkende verwerker. Heb je als particulier een klein dak zelf weggehaald, vraag dan bij de gemeente hoe het inleveren werkt. Komt er een afgesloten container of steiger op een parkeerplek of de stoep, vraag dan ook na welke regels daarvoor gelden. Het bedrijf regelt dat meestal, maar de container staat voor jouw deur, dus loop het na.

Rekenvoorbeeld: een berging van twaalf vierkante meter

Een berging van twee bij zes meter achter een tuindorpwoning heeft een dak van ongeveer 12 m². Is er nog geen rapport, dan reken je voor onderzoek en verwijdering samen op een richtprijs vanaf € 2.200. Heb je een ander oppervlak of alleen onderzoek nodig, pas de maten dan aan in de rekentool.