Asbest verwijderen in Groningen

Een stad van huurders en studenten

In de stad staan ruim 110.000 woningen, en 64 procent daarvan wordt verhuurd. Ruim een derde is van een corporatie. Studenten vormen naar schatting een kwart van de bevolking, en bijna twee derde van de huishoudens bestaat uit één persoon. Voor asbest betekent dat: wie in een huurwoning of kamer woont, is zelden degene die over onderzoek of sanering beslist.

In de Indische buurt is 84 procent van de ruim 4.900 woningen huur, in de Zeeheldenbuurt bijna drie kwart van ruim 2.000. Daar liggen de beslissingen bij verhuurders en beheerders. Bewoners kunnen vooral melden wat ze zien: een gebroken plaat, afbrokkelend isolatiemateriaal rond een leiding, een vloer die loskomt. Kopers van een appartement hebben te maken met een vereniging van eigenaren, en die kan al een inventarisatie van het gebouw hebben laten doen.

Arbeiderswijken en portiekwoningen

De Korrewegwijk groeide vanaf de eerste woonbebouwing langs de Roodeweg en kreeg daarna de Hunzestraat, de Fivelstraat en de Singelweg. Een vereniging die slop- en gangenwoningen wilde verbeteren, bouwde 87 arbeiderswoningen rond het Deliplein en later woningen bij het Rhijnvis Feithplein. Rond het Borneoplein volgden in de jaren twintig meer complexen, en in de jaren dertig kwamen er aan de Bilitonstraat nog 58 bij. Het oorspronkelijke plan voor de wijk is door de oorlog maar gedeeltelijk uitgevoerd. Daarna is de dichtheid verhoogd met portiekwoningen in plaats van eengezinswoningen.

In de oorspronkelijke bouw van de oudere blokken zat vaak nog geen asbest, omdat het vooral na de oorlog is toegepast. Het zit eerder in wat later is toegevoegd: een verwarmingsketel met brandwerende plaat, een rookkanaal, vinylzeil in de keuken, een aanbouw met een dak van golfplaten. Bij de portiekwoningen die na de oorlog zijn bijgebouwd, kan het ook in de oorspronkelijke bouw zitten. Voor portieken geldt hetzelfde als voor elk blok met meerdere eigenaren of huurders: eerst nagaan wat er in het gebouw is vastgelegd en wie de opdrachtgever voor een eventuele sanering is.

Beschermd stadsgezicht en monumenten

In de stad zijn acht rijksbeschermde stadsgezichten aangewezen, waaronder de Schildersbuurt, de Korrewegwijk, de Bloemenbuurt en een deel van de Oosterpoort. Daarnaast staan er ruim 660 rijksmonumenten. In het Centrum is ruim acht op de tien woningen huur en zijn de meeste adressen appartementen.

Bij de bevrijdingsgevechten raakten naar schatting 270 gebouwen beschadigd of verwoest, het zwaarst rond de Grote Markt. De Martinitoren, het Goudkantoor en het raadhuis bleven onbeschadigd. Wat na de oorlog is hersteld of vervangen, kan materialen bevatten uit de tijd dat asbest nog gewoon werd toegepast. In een beschermd gezicht regel je een sanering niet alleen met een sloopmelding: stem ook af met de gemeente als de gevel of het dak er daarna anders uit komt te zien.

Naoorlogse wijken en de jaren zeventig en tachtig

De grootste groep panden in de woonplaats komt uit de jaren vijftig en zestig: bijna 11.000. Dat zijn de wijken in het noorden en westen, zoals Selwerd, Paddepoel-Noord en Vinkhuizen-Noord, waar driekwart van de woningen huur is. Een kwart van alle woningen komt uit de periode waarin asbest het meest werd gebruikt.

Verder naar het oosten staan buurten uit de jaren zeventig en tachtig. In Lewenborg-Noord komt de grootste groep panden uit de jaren zeventig, in Beijum uit de jaren tachtig. In Beijum-West is bijna twee derde koop, in Beijum-Oost twee derde huur. Uit die periode komt asbestcement nog voor in vensterbanken, dakbeschot, gevelbeplating en rookkanalen, en harde vinyltegels tot halverwege de jaren tachtig. In Zuidwest, rond Corpus den Hoorn en de Hoornse Meer, staan vooral appartementen uit de jaren tachtig, en daar is ruim de helft huur. Reitdiep en Meerstad zijn veel recenter. Daar gaat het bij een verbouwing in de regel niet om een gebouw van voor het verbod.

Hoogkerk, Helpman en andere dakbuurten

De meeste asbestverdachte daken liggen in Hoogkerk Dorp: 145 daken bij 866 woningen, in een buurt waar driekwart van de woningen van voor het verbod is. Hoogkerk was een dorp en is bij de stad gekomen. Daarna volgen Helpman, Hoogkerk-Zuid met 87 daken en de Professorenbuurt.

Helpman, in het zuiden, heeft 91 verdachte daken bij ruim 3.600 woningen, waarvan ruim acht op de tien van voor het verbod, en is ongeveer half koop, half huur. De Professorenbuurt in het noorden telt 79 daken bij ruim 3.300 woningen. De Villabuurt heeft er 43 bij slechts 435 woningen, en bijna alle woningen daar zijn van voor het verbod. Bij een koopwoning in zo'n buurt is de eigenaar zelf aan zet, en dan loont het om eerst de bijgebouwen te laten bekijken.

In Hoogkerk-Zuid is ruim de helft van de woningen uit de jaren zestig en zeventig, in Oosterhoogebrug bijna de helft. Engelbert heeft 67 verdachte daken bij maar 370 woningen, Noorderhoogebrug 51 bij 125 woningen. Dat is verhoudingsgewijs veel: bij Engelbert bijna een verdacht dak op elke vijf woningen, bij Noorderhoogebrug ruim twee op de vijf. Voordat je een prijs vraagt, moet je weten om wat voor gebouwen het gaat: bijgebouwen bij een woning vallen onder de regeling voor particulieren, een bedrijfsgebouw niet.

Schuren, bergingen en grote daken

In de woonplaats liggen ruim 1.500 asbestverdachte daken. Daarvan zijn er bijna 900 een schuur of garage bij een woning. Het totale oppervlak is ruim 215.000 m², gemiddeld meer dan 140 m² per dak. Dat is aanzienlijk groter dan een tuinschuurtje. De overige daken liggen op andere panden.

Daarnaast zijn er bijna 18.000 losse bijgebouwen van voor het verbod en ruim 4.400 garageboxen en bergingen met een eigen adres. Er staan ruim 3.300 utiliteitspanden van voor het verbod, waaronder 760 bedrijfshallen en werkplaatsen, ruim 670 kantoren, ruim 150 scholen en 75 zorggebouwen. Voor die panden geldt de 35 m²-regel niet. Na de inventarisatie volgt altijd een gecertificeerd saneringsbedrijf, ook bij een paar platen.

Mijnbouwschade, versterking en sloopwerk

De gemeente hoort bij het effectgebied van de gaswinning en is een versterkingsgemeente. Woningeigenaren kunnen schade melden bij het schadeloket voor mijnbouwschade, en de versterkingsprojecten in de gemeente worden uitgevoerd door een landelijke organisatie.

Wordt een woning van voor het verbod gesloopt of verbouwd voor herstel of versterking, dan hoort er in de regel een inventarisatie bij, en saneren gebeurt voordat de aannemer begint. Vraag in zo'n traject vooraf wie het onderzoek regelt en wie het bij een vondst betaalt, zodat er geen week verloren gaat omdat niemand zich verantwoordelijk voelt.

Storm, isolatie en zonnepanelen

In de provincie ging het de afgelopen vijf jaar vijfentwintig keer op code oranje of rood. Het weerstation bij Eelde, op ruim tien kilometer afstand, registreerde ooit een windstoot van bijna 139 kilometer per uur. Waait er een plaat van een schuur of garage, raak het materiaal dan niet aan: houd mensen en dieren op afstand, bevochtig de stukken en bel je verzekeraar. Een gecertificeerd bedrijf ruimt het op.

Ruim vier op de tien woningen is gebouwd in een tijd dat spouwmuren nog niet werden geïsoleerd. Wie achteraf isoleert, kan op asbesthoudend dakbeschot of platen rond leidingen stuiten. Zonnepanelen liggen er op bijna drie van de tien woningen. Op een asbestdak kunnen ze niet, dus daar gaat de sanering voor. De gemeente heeft een overzicht van subsidies voor verduurzaming en een stimuleringslening. Die gaan over isolatie en energie, niet over het weghalen van asbest.

Toezicht, container en afvoer

De Omgevingsdienst Groningen ziet toe op asbestverwijdering. Merk je dat er platen worden gebroken of dat asbest tussen het bouwafval belandt, dan geef je dat door aan de gemeente of de omgevingsdienst.

Bij een grotere klus staat er vaak een afgesloten container of een steiger op straat. Op gemeentegrond volstaat een melding voor een afvalcontainer van minder dan 10 m³, een bouwsteiger of opslag van materiaal, zolang het niet langer dan een week blijft staan en samen niet meer dan 6 m² inneemt. Wordt het langer of groter, dan is een vergunning nodig. Meld of vraag aan minstens zeven werkdagen vooraf. Het saneringsbedrijf brengt het asbest zelf naar een erkende verwerker en dat hoort in de offerte te staan.

Rekenvoorbeeld: een schuur in Hoogkerk

Een schuur van vier bij zes meter bij een vrijstaand huis heeft een dak van ongeveer 24 m². Is er nog geen rapport, dan begint de richtprijs voor onderzoek en verwijdering samen bij € 2.300. Een groter dak, ander materiaal of een moeilijk bereikbare plek verandert dat, dus vul je eigen maten in bij de rekentool.